Theseus & Procrustes
New York Public Library Digital Gallery
Prokrustes
Yunan mitolojisinde, Prokrustes'in Poseidon'un oğlu olduğu söylenir. Gerçek adının Damastes ya da Polyphemon (boyun eğdiren zorba) olduğu söylenir. Procrustes onun lakabıdır ve metale döverek şekil verenlere verilen isimdir.
Attika'da Eleusis'den Atina'ya giden yol üzerinde yaşayan zalim Prokrestus yoldan geçenleri kandırarak kendi evinde ağırlamaya çağırır, sonra onları kendi özel yatağına bağlayıp taşan kısımlarını (ör. ayak bacak) keser, kısa gelen kısımlarını ise mengene ile gerer ve her durumda yatağa yatırdığı kişiyi yatağın ölçülerine uygun duruma getirir.
Bir diğer rivayete göre de Prokrustes'in biri büyük diğeri ise küçük olamak üzere iki yatağı vardır. Kısa olan kurbanlarını büyük yatağa, uzun olanları da küçük yatağa yatırır. Böylelikle her kurbanının mutlaka yatağa uydurulması gerekir.
Ancak bir gün ağırladığı yolcu Theseus olunca kendi kazdığı kuyuya kendisi düşer. Theseus Prokrustes'i kendi yatağına bağlayarak onun başını keser.
"Prokrustes'in Yatağı" tarih boyunca tek tip insan toplumu üretme projelerinin ve dogmatizmin simgesi olmuştur. Uygulamalarında ise tarih çok acımasız örneklerle doludur.
© Güneş İlhan, 28.05.2013, İstanbul
Procrustes
Procrustes, in Greek mythology, was the cruel owner of a small estate in Corydalus in Attica, on the way between Athens and Eleusis, where the mystery rites were performed.
Procrustes had a peculiar sense of hospitality: he abducted travelers, provided them with a generous dinner, then invited them to spend the night in a rather special bed. He wanted the bed to fit the traveler to perfection. Those who were too tall had their legs chopped off with a sharp hatchet; those who were too short were stretched (his name was said to be Damastes, or Polyphemon, but he was nicknamed Procrustes, which meant "the stretcher").
In the purest of poetic justice, Procrustes was hoisted by his own petard. One of the travelers happened to be the fearless Theseus, who slayed the Minotaur later in his heroic career. After the customary dinner, Theseus made Procrustes lie in his own bed. Then, to make him fit in it to the customary perfection, he decapitated him. Theseus thus followed Hercules's method of paying back in kind.
In more sinister versions (such as the one in Pseudo-Apollodorus's Bibliotheca), Procrustes owned two beds, one small, one large; he made short victims lie in the large bed, and the tall victims in the short one.
Cited from:
The Bed of Procrustes - Philosophical and Practical Aphorisms
by Nassim Nicholas Taleb, Random House Publishing, 2010
Any
attempt to reduce people to one standard, one way of thinking, or one way
of acting, is called placing them on Procrustes' bed, and the person who
makes the attempt is called Procrustes.
The word Procrustean refers to an attempt to provide conformity through violent means.
To be fitted onto the "Procrustean bed" implies unthinking and harsh conformity regardless of one's own unique attributes.
Güneş İlhan, 28.05.2013, İstanbul
© 2012-2018, BARIŞ İLHAN YAYINEVİ
Bu sitedeki tüm yazıların yayın hakkı Barış İlhan Yayınevi'ne aittir. İzinsiz hiçbir alıntı yapılamaz ve kopya edilemez.